1 - وطن و ديار ، يك چيز خيالى نيست ، بلكه حقيقتى دارد و علاقهء انسان به وطن طبيعى است . 2 - وطن انسان به طور طبيعى قابل دفاع است . 3 - اخراج يك فرد يا يك گروه را از وطن خود بدون علت ممنوع است . 4 - مبارزه در راه وطن و مبارزه در حفظ آن مطلوب است . 5 - اگر وطن براى يك انسان ناهموار باشد و شخصيت انسانى و ايده ئولوژيكى او را مختل نمايد ، بايد علاقهء خود را از وطن ببرد و در صورت عدم توانايى اصلاح آن ، وطن را ترك كند و مهاجرت نمايد . مادهء 29 از اعلاميهء جهانى حقوق بشر نيز چنين مىگويد : « هر كس در مقابل آن جامعه‌اى وظيفه دارد كه رشد آزاد و كامل شخصيت او را ميسر سازد . . » ( 1 ) و چنان كه در اول مباحث وطن اشاره كرديم : آشيانه طبيعى ميهن محبوبتر از آشيانهء بدن و خانواده نيست و ما مىبينيم كه اين دو آشيانه تابع تكامل روحى و شخصيت انسانى مىباشد ، نه اين كه انسان پيرو آن دو آشيانه قرار گرفته و در لانهء طبيعى خود سقوط نمايد . آيا ممكن است كرهء زمين روزى به شكل يك وطن واقعى براى عموم انسانها از هر نژاد و هر مكتب كه بوده باشند در آيد ؟ پاسخ مثبت به اين سؤال پيش از پاسخ مثبت به سؤالات زير امكان پذير نمىباشد . 1 - آيا امكان دارد كه آشيانه هاى طبيعى بشرى ، به طورى تفسير و توجيه شود كه از رحم مادر گرفته تا خاندان و وطن را به عنوان گذرگاه به آشيانه قاره و سپس همهء كرهء زمين ، تلقى نموده و طعم جهان وطنى را بچشد ؟ 2 - آيا تضادها و اختلافات روانى و نژادى و جغرافيايى و اقتصادى و ايده ئولوژيكى مىتواند به جاى رقابتهاى كشنده ، به شكل آن اختلافات و تضادها بر آيد

--> ( 1 ) اعلاميهء جهانى حقوق بشر ماده 29 . .